Blog của Lê Văn Luật

Đời người thì có hạn mà sự học thì vô hạn!

GDP nói lên điều gì?

Lâu nay người ta luôn dùng GDP là tiêu chí đầu tiên, thông dụng nhất để so sánh nền kinh tế của hai quốc gia và tăng trưởng GDP để so sánh một quốc gia giữa hai thời điểm (thậm chí ở việt Nam còn dùng GDP để so sánh giữa các địa phương và tăng trưởng của địa phương!?). Tuy nhiên, liệu rằng nó (GDP) có đủ chính xác và đủ ý nghĩa cho hai mục đích trên hay không?

Cũng đã từ lâu người ta nhận thấy sự không đầy đủ trong nội hàm GDP để biểu hiện nền kinh tế của một quốc gia do bản chất và cách tính toán nó. Trung Quốc có GDP đứng hàng thứ hai thế giới (năm 2013 đạt khoảng 9.300 tỷ USD so với 16.200 tỷ USD của Mỹ) nhưng có bao nhiêu người cho rằng nền kinh tế Trung Quốc mạnh hơn Nhật hay Hàn Quốc?

Trong giải trình trước Quốc hội ngày 1/11/2014 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Quang Vinh trao đổi về ý kiến của một số đại biểu QH về sự tụt hậu của nền kinh tế VN: “Các đồng chí nói là tăng trưởng dưới tiềm năng thì tôi chưa đồng tình đâu. Tiềm năng thì tính bằng cách gì? Căn cứ nào để tính rằng VN có tiềm năng tăng trưởng là bao nhiêu? 7% à? Không phải. VN sẽ tăng trưởng đến 8%, 9% và quốc tế đang đề nghị VN phải tăng trưởng từ 8-9% thì 40 năm sau chúng ta mới bằng Hàn Quốc bây giờ” [1].

Xin nhắc lại rằng tăng trưởng ở đây chính là tăng trưởng GDP. Về nguyên tắc, để GDP phát triển thì cần tăng năng suất lao động (TFP), số lượng lao động hoặc tăng đầu tư. Việc tăng năng suất lao động bền vững đó là tăng các ngành, nghề có giá trị gia tăng cao, công nghiệp hóa, hiện đại đóa sản xuất và nâng cao trình độ, tay nghề của người lao động. Tất  cả những việc này đều không thể thực hiện ngày một ngày hai, nó kéo theo việc xây dựng các cơ chế chính sách đồng bộ giữa nhiều lĩnh vực (Khoa học – Công nghệ, Giáo dục – Đào tạo,…) và cần một khoảng thời gian đủ dài để có tác động thấy được (do độ trễ chính sách). Trong khi đó, áp lực  từ xã hội và tư duy nhiệm kỳ dẫn đến việc chính phủ cần phải có tăng trưởng trong nhiệm kỳ của mình. Điều này dẫn đến tăng trưởng nóng bằng cách tăng đầu tư và nợ công hiện nay ở nước ta đang thể hiện rõ điều đó (có hai cách hiểu khác nhau về khái niệm đầu tư tuy nhiên xin không bàn tại đây do không cần quan tâm chi tiết).

Cái bóng của tăng trưởng, dù bằng cách nào, luôn là lạm phát. Tăng trưởng bắt buộc phải đầu tư và đầu tư dẫn tới lạm phát. Tất nhiên, nếu tăng trưởng nhờ tăng năng suất lao động (cũng phải đầu tư nhưng trong dài hạn) sẽ giữ lạm phát ổn định hơn và thấp hơn. Như vậy, có thể thấy rằng, tăng trưởng GDP gắn chặt với lạm phát và dẫn đến nhiều hậu quả khác cho xã hội – đặc biệt là ảnh hưởng đến đời sống hàng ngày của người dân. Điều này dễ dẫn tới giảm uy tín của chính phủ, đánh mất niềm tin của người dân vào chính phủ!

Năm 2013, Trung Quốc là nước có GDP đứng hàng thứ hai trên thế giới đạt 9.300 tỷ USD nhưng tính trên đầu người, với khoảng 1,4 tỷ người, thì Trung Quốc chỉ đạt khoảng 6.600USD/người, so với nước có GDP bình quân đầu người cao nhất thế giới là Luxembourg thì Trung Quốc thấp hơn tới 18,5 lần (năm 2013 Luxembourg có GDP bình quân/người đạt 111.162 USD, Mỹ đứng thứ 10 đạt khoảng 53.000USD/người)! Cần lưu ý, GDP bình quân/người khác với Thu nhập đầu người. Thu nhập đầu người luôn nhỏ hơn GDP bình quân đầu người. Do đó, GDP có thể rất cao nhờ đầu tư công vào cơ sở hạ tầng nhưng thu nhập đầu người lại thấp!

Việt Nam, cũng giống như mô hình phát triển của Trung Quốc, phát triển chủ yếu dựa vào đầu tư. Trong giai đoạn 2000-2005, 64,63% tăng trưởng dựa vào vốn, đóng góp của lao động là 19,25% và năng suất nhân tố tổng hợp TFP chỉ đóng góp 16,12% [4].

Như vậy, GDP cao, tăng trưởng mạnh chưa nói lên được nền kinh tế đó có thành công hay không: “Bất kể GDP có tăng trưởng nhanh ra sao, một hệ thống kinh tế thất bại trong việc cung cấp lợi ích cho hầu hết công dân của nó, và ngày càng có nhiều người dân phải đối mặt với sự bất an ngày một gia tăng, thì về cơ bản là một hệ thống kinh tế thất bại.” [5]

Bản thân nước Mỹ cũng đang lo lắng về nền kinh tế của họ trong khi họ vẫn đang dẫn đầu về GDP nhưng khoảng cách giàu nghèo ngày càng tăng. “Năm 1962, thu nhập của thiểu số 1% những người giàu nhất ở Mỹ gấp 125 lần thu nhập của các gia đình trung bình thì đến năm 2010 mức chênh lệch này đã gấp hơn 288 lần.” [6]. Tổng thống Obama thể hiện sự lo lắng bằng chính sách Obamacare nhưng không có sự ủng hộ từ đảng Cộng hòa. Tuy vậy, Nam Phi là nước có mức chênh lệch giàu – nghèo lớn nhất thế giới với hệ số Gini là 0,7 và kế cận là Trung Quốc với hệ số Gini là 0,61 [8] (Hệ số Gini cho biết khoảng cách giàu nghèo, Gini càng gần 1 thì khoảng cách giàu, nghèo càng lớn).

Tại Việt Nam, khoảng cách giàu – nghèo cũng ngày một tăng. Năm 2012, thu nhập bình quân đầu người TP. Vũng Tàu đạt khoảng 6.000USD/người cao gấp 4 lần so với bình quân cả nước, trong khi TP. HCM là 4.000USD/người và Hà Nội khảong 2.257 USD/Người. Đối với các thành phố loại 2, loại 3, thu nhập bình quân đầu người khoảng 900 USD/người trở xuống. Khu vực trung du phía Bắc thấp nhất cả nước, đạt khoảng 300USD/người, thua xa so với khu vực Tây nam bộ, đạt khoảng 1.500USD/người. [9]

Nhiều chỉ số khác được xây dựng nhằm hỗ trợ GDP như ICOR, TFP, HDI, Gini,… nhưng chưa có bộ chỉ số nào bao gồm đủ ý nghĩa để thể hiện một nền kinh tế thành công. Việc theo đuổi các giá trị GDP có thể dẫn tới các lệch lạc của nền kinh tế. GDP chỉ là một con số và rõ ràng nó không thể mô tả đời sống của cả một quốc gia!

[1] http://vietnamnet.vn/vn/chinh-tri/205036/tang-truong-8-9—40-nam-nua-moi-bang-han-quoc-bay-gio.html
[2] http://nghiencuuquocte.net/2014/07/06/ba-noi-so-cua-trung-quoc/
[
3] http://www.doanhnhansaigon.vn/online/quoc-te/kinh-te/2013/07/1075063/nhung-tap-doan-bat-coc-gdp-toan-cau/
[
4] ecna.gov.vn/ct/ht/Lists/BaiViet/Attachments/94/Tình%20hình%20đầu%20tư%20công%20mười%20năm%20qua%20-%20Vũ%20Tuấn%20Anh%20-%20Viện%20Kinh%20tế%20Việt%20Nam.pdf
[5] Theo Joseph E. Stiglitz, từng nhận được giải Nobel Kinh tế và là Giáo sư tại Đại học Columbia, nguyên là Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế của Tổng thống Bill Clinton và là cựu Phó chủ tịch cấp cao và Kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới. – See more at: http://nghiencuuquocte.net/2014/11/07/tinh-de-ton-thuong-su-loi-thoi-cua-gdp/#sthash.phovj7z3.dpuf
[6] http://www.vietnamplus.vn/bao-dong-muc-chenh-lech-giau-ngheo-gia-tang-o-my/162286.vnp
[
7] www.tapchitaichinh.vn/Kinh-te-Dau-tu/Thuc-trang-dau-tu-tu-nguon-von-nha-nuoc-o-Viet-Nam/39953.tctc
[
8] http://cafef.vn/tai-chinh-quoc-te/trung-quoc-chenh-lech-giau-ngheo-dung-hang-dau-the-gioi-20121210102538776ca32.chn
[
9] http://www.tapchitaichinh.vn/Nghien-cuu-dieu-tra/Co-the-rut-ngan-khoang-cach-thu-nhap/30150.tctc

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 08/11/2014 by in Kinh tế học and tagged , .

Điều hướng

%d bloggers like this: