Blog của Lê Văn Luật

Đời người thì có hạn mà sự học thì vô hạn!

Năm mức ngu dốt!

Trong khi mò mẫm tìm hiểu về mô hình Model-View-View Model, vô tình đọc được bài này The five orders of ignorance của Phillip G. Armour (Communications of the ACM, 2000). Đọc xong thấy cũng hay nên viết vài dòng cảm nhận.

Trong những lúc “trà dư, tửu hậu” hay ngay trong lúc đang trà, đang tửu chắc là ai cũng đôi lần nói về sự hiểu biết của mình hay của một người nào đó khác. Đại loại như: ông đó nói vậy thôi chứ cũng không biết rõ đâu! hay: Ông này thiếu kiến thức!,… Hay, đôi khi, ta hay nói về việc càng học càng thấy mình … dốt! Nói ngược lại là: mình biết mình không biết tức là mình đã khá hơn!

Vậy thì thế nào là dốt nhiều, thế nào là dốt ít!?

He who knows not and knows not that he knows not, is a fool—shun him!
He who knows not and knows that he knows not, is unlearned—teach him!
He who knows and knows not that he knows, is asleep—awaken him!
He who knows and knows that he knows, is enlightened—follow him!

Một câu danh ngôn ả-rập trích bởi Isabel Lady Burton (1831-1896) trong “The Life of Captain Sir Richard F. Burton”

Tạm dịch:

Người không biết và không biết rằng anh ta không biết, là kẻ ngu dốt – hãy tránh xa anh ta!
Người không biết và biết rằng anh ta không biết, là kẻ dốt nát – hãy dạy cho anh ta!
Người biết và không biết rằng anh ta biết, là kẻ đang ngủ quên – hãy đánh thức anh ta!
Người biết và biết rằng anh ta biết, là người đã giác ngộ – hãy đi theo anh ta!

“Mức ngu dốt”, dịch từ tiếng Anh “Order of ignorance” – viết tắt là OI. Mức ngu dốt được xem xét đối với từng vấn đề cụ thể, vì đương nhiên chẳng có ai … dốt toàn diện cả! Khi nói tới một vấn đề nào đó, người ta đánh giá mức độ hiểu biết theo 5 mức như sau:

  • 0OI – không dốt (lack of ignorance): Tôi ở mức 0OI khi tôi chứng minh được rằng tôi biết vấn đề đó. Ví dụ: Tôi biết … uống bia! (ai cần cứ mua bia tới là tôi chứng minh được ngay!!!)
  • 1OI – thiếu kiến thức (lack of knowledge): Tôi ở mức 1OI khi tôi không biết về vấn đề đó nhưng tôi biết rằng tôi không biết . Ví dụ, tôi biết rằng tôi không biết về lịch sử nước Angola (tôi không biết lịch sử nước Angola, nhưng tôi biết rằng tôi không biết). Do tôi biết rằng tôi không biết nên khi cần thiết tôi có nhờ google!
  • 2OI – thiếu nhận thức (lack of awareness): Tôi ở mức 2OI khi tôi không biết rằng tôi không biết một vấn đề nào đó! Sau khi đọc được bài báo trên tôi mới biết rằng trước đây tôi không biết về các mức ngu dốt! Như vậy, trước khi đọc bài báo tôi không biết rằng tôi không biết về năm mức ngu dốt – tức là trước khi đọc bài báo tôi đang ở mức 2OI về năm mức ngu dốt!
  • 3OI – thiếu quy trình (lack of process): Tôi ở mức 3OI khi tôi không biết cách hiệu quả để tìm ra việc tôi không biết rằng tôi không biết một vấn đề nào đó (nguyên văn câu tiếng Anh của tác giả: I don’t know of a suitably efficient way to find out that I don’t know that I don’t know something….). Có nhiều người không biết rằng cần phải đọc báo, nghe thời sự, xem các chương trình khoa học,… để biết rằng mình không biết vấn đề gì! Trước đây tôi không xem chương trình Thông tin tài chính buổi sáng (7g30) của VTV. Sau này, khi tôi xem chương trình này, tôi mới biết rằng tôi không biết nhiều thứ về thị trường chứng khoán,…
  • 4OI – siêu dốt (meta ignorance): chẳng biết gì cả! Chắc là không có ai bị ở mức này!.

Như vậy, khi nghe nói về vấn đề nào đó mà ta không biết là có vấn đề đó thì có thể khẳng định rằng trước đó ta đang ở mức 2OI về vấn đề đó.

Khi nghe nói tới một vấn đề nào đó, ta biết là có vấn đề đó, nhưng ta không quan tâm (không thèm … nghe) thì ta đang ở mức 1OI.

Mặc dù bài viết không phân hạng hết được các loại dốt nhưng cũng cho ta một chút ý tưởng về cái sự dốt!

Câu “ếch ngồi đáy giếng” không có trong năm mức này!

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 24/10/2013 by in Suy ngẫm & Tìm hiểu.

Điều hướng

%d bloggers like this: