Blog của Lê Văn Luật

Đời người thì có hạn mà sự học thì vô hạn!

Ngẫm về cuộc sống

Chẳng hiểu chữ “ngẫm” có nghĩa là gì mà chỉ thấy ai cũng dùng chữ này theo cái nghĩa “suy ngẫm” hoặc “ngẫm nghĩ”!

Có lẽ chữ “ngẫm” như trong hai từ trên có nghĩa là “nghĩ một mình”, “nghĩ trong đầu”, “nghĩ đi nghĩ lại”!!!???

Thôi thì, chán cái sự đời, “ngẫm” một tí!

Cuộc sống thật là lắm thứ! Có những thứ xảy ra xung quanh mình giống như mình mong muốn. Cũng có nhiều thứ không giống mình mong muốn!

Nghịch lý của cuộc sống có lẽ là ở chỗ: có những thứ mình mong muốn nhưng lại không muốn nó thực sự xảy ra! Có những cái mình không mong muốn nhưng lại muốn nó xảy ra. Hay nói cách khác, giữa suy nghĩ (sự mong muốn) và trải nghiệm thực tế (hiện thực) có nhiều sự khác biệt, đôi khi là trái ngược!

Con người – theo cách giải thích tách rời hai chữ “con” và “người” – giường như minh chứng cho cái nghịch lý ở trên! “Con” – phần bản năng, phần vô thức, và “Người” – phần lý trí, phần ý thức!

Suy từ cái tháp nhu cầu của Maslow thì dường như nó cũng chứng minh cho chữ “con người” – hay là từ các chữ “con người” mà ông Maslow đưa ra tháp nhu cầu???? (ông này đâu có biết tiếng Việt nhỉ???)

Theo Maslow, những nhu cầu ở phía dưới đáy phải được thỏa mãn trước khi nghĩ đến các nhu cầu cao hơn – hay nói cách khác là phần “con” – theo nghĩa “con người” – phải được thỏa mãn trước rồi mới đến phần người!

Tiếc một điều, phải chăng, là thuyết của ông Maslow mới chỉ nói đến nhu cầu của từng người riêng lẻ mà không nói đến nhu cầu của mỗi người trong một tập thể – trong xã hội – sự tương quan – tác động qua lại, ràng buộc lẫn nhau của nhu cầu mỗi con người trong một tập thể!

Nhu cầu (needs), như trong học thuyết của Maslow, liệu có thể xem là “mong muốn” hay “kỳ vọng” (expectation)? Hay “nhu cầu” ở đây là sự “khao khát” (desire)?

Có lẽ không phải! Nhu cầu theo nghĩa của Maslow nói là cái “thực” chứ không phải cái ảo tưởng! Nhu cầu ở đây nói đến cái mà đôi khi chính bản thân ta không ý thức được nó một cách rõ ràng nhưng nó luôn tồn tại trong mỗi chúng ta! Nó không phải là ảo tưởng, cũng không phải kỳ vọng – theo nghĩa là tưởng tượng ra và có thể bị hụt hẫng khi trải nghiệm thực tế!

Trong xã hội hay trong một nhóm người, nhu cầu của người này đôi khi làm ảnh hưởng đến nhu cầu của người khác (có lẽ là có định luật “bảo toàn nhu cầu” nhưng mà chưa ai phát biểu ra thôi!!!). Trong một tập thể, khi một người nâng mức nhu cầu của mình lên mức cao hơn (như trong tháp của Maslow) thì, có lẽ, nhu cầu của những người khác bị giảm đi chăng!!??

Có lẽ vì thế mà khi thấy cấp dưới giỏi hơn, mình cảm thấy rất khó chịu (vì nhu cầu của bản thân mình bị đe dọa!!??) và mình tìm mọi cách để đàn áp cái “giỏi” của họ!! Hay là ngược lại, tại vì mình ở vị trí cao hơn nên cấp dưới của mình cảm thấy họ bị đe dọa?

Nhiều người nói đến cái triết lý win-win, nghe thì thấy có lý ghê ghớm, nhưng chẳng thấy mấy ai win cả! Có lẽ win-win chỉ phù hợp với hai người có cái để mà win khác nhau! Chứ như hai ông cùng tán một cô mà bảo là win-win thì thành ra một bà – hai ông sao? Ở đây chắc có thể phát biểu định luật bảo toàn … tình yêu: Tình yêu không tự sinh ra và không tự mất đi, nó chỉ chuyển từ người này sang người khác!

Đau lòng cho ai không giành được cô gái mà mình muốn!

Bởi thế, người ta có câu, “ghế thì ít mà … thì nhiều”! Kiểu này thì win-win thế nào được? Lúc này hình như có thể phát biểu “định luật bảo toàn ghế” được rồi: Ghế không tự sinh ra và không tự mất đi mà chỉ chuyển từ người này sang người khác!

Ở đây lại đau lòng cho ai không giành được cái ghế mà mình muốn!

Cũng vậy, kinh tế học sinh ra từ cái sự “khan hiếm nguồn lực”, thế thì chắc là phải có “định luật bảo toàn nguồn lực kinh tế” giống như tiền trong một quốc gia đâu phải cứ thích bao nhiêu là in? Tiền không tự sinh ra và không tự mất đi, nó chỉ chạy từ túi người này sang túi người khác!

Lại đau lòng cho ai không có được (nhiều) tiền!

Vậy thì, ta có thể tổng quát hóa rằng “nguồn lực” thì khan hiếm – hay có nghĩa là có hạn – nên khi người này được nhiều hơn thì chắc chắn phải có người bị ít đi!?

Vậy ta có thể nói: trong một nhóm người, khi một người chuyển mức nhu cầu lên cao hơn (họ đã thỏa mãn các nhu cầu mức thấp hơn) thì sẽ có (những) người trong nhóm đó bị giảm bớt nhu cầu???

Vô tình đọc được câu chuyện: công ty Zappos (Mỹ) trả cho nhân viên mới 1.000USD sau khi đã tham gia khóa đào tạo 4 tuần về chiến lược, văn hóa và niềm đam mê phục vụ khách hàng của công ty để khuyến khích họ bỏ việc [1]. Nghe rất … buồn cười nhưng nó lại là chuyện có thật!!! Zappos là công ty không chỉ mong muốn làm khách hàng hài lòng mà mong muốn làm khách hàng … ngạc nhiên!

Theo William C. Taylor [2] lý giải: những người nhận tiền và nghỉ ngay là những người không tận tụy với công việc (hay tư tưởng) của công ty và công ty trả tiền cho họ để sớm nhận ra điều đó trước khi điều đó ảnh hưởng tới khách hàng (mà có thể sẽ gây thiệt hại lớn hơn rất nhiều)!

Từ đây, người ta áp dụng thuyết nhu cầu của Maslow để giải thích [3]: những người nhân viên nhận tiền và nghỉ ngay sau khi kết thúc khóa đào tạo là những người mới chỉ quan tâm đến mức nhu cầu thứ nhất và thứ hai. Nếu tuyển dụng họ, họ sẽ không tận tụy với khách hàng (vì họ chưa đạt đến mức nhu cầu cao hơn, mức có tình cảm với công ty, với chiến lược của công ty) hay mức bốn (mức mong được đánh giá xứng đáng năng lực, được sự tôn trọng của bạn đồng nghiệp).

Từ câu chuyện này, lại ngẫm, nếu chưa thỏa mãn người nhân viên của mình nhu cầu ở mức thấp thì có đòi hỏi họ mức cao hơn không???? Nghe chừng … là không thể đòi hỏi họ như vậy! Thế nhưng, để thỏa mãn nhu cầu mức thấp của họ thì liệu rằng cấp trên nào cũng có thể làm được?

Lại quay lại cái đau khổ: nguồn lực khan hiếm!

Vậy thì làm thế nào đây? (nếu biết thì mình đã chẳng phải suy với chả ngẫm 😦 )

[1] http://vef.vn/2010-11-19-tai-sao-zappos-thuong-tien-cho-nhan-vien-bo-viec-

[2] William C. Taylor, nhà đồng sáng lập ra tạp chí Fast Company. Người tìm hiểu về Zappos và là tác giả bài báo [1].

[3] http://vietpsy.com/2011/08/28/tam-ly-hoc-marketing-thap-maslow-va-nhu/

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 20/09/2013 by in Suy ngẫm & Tìm hiểu.

Điều hướng

%d bloggers like this: